کاربرد مفهوم تحویل به موقع (Just-in-Time) در حمل و نقل شهری

تولید به موقع (JIT) یک فلسفه مقرون به صرفه است که اولین بار توسط شرکت تویوتا موتور ژاپن اجرا شد. پس از اجرای موفقیت‌آمیز، مفهوم JIT به طور گسترده توسط شرکت‌های متعددی در زمینه‌های تخصصی مختلف به کار گرفته شده است. این مقاله نشان می‌دهد که چگونه می‌توان مفهوم JIT را در حمل و نقل بار شهری پیاده‌سازی کرد. یک فروشگاه زنجیره‌ای و سیستم توزیع و مسیریابی آن برای پیاده‌سازی انتخاب شده است. با تمرکز بر دیدگاه مسیریابی، مفهوم JIT با گسترش محدودیت‌های پنجره زمانی در فروشگاه‌های زنجیره‌ای، به طور کارآمدتری گنجانده می‌شود و سیستم مسیریابی اساسی را می‌توان به عنوان مسئله مسیریابی وسیله نقلیه با پنجره‌های زمانی نرم و برداشت و تحویل همزمان (VRPSTWSPD) توصیف کرد. نتایج تجربی ثابت می‌کند که VRPSTWSPD ویژگی‌های خاصی دارد که می‌تواند اهداف مفهوم JIT را به طور کامل برآورده کند. استفاده از VRPSTWSPD منجر به کاهش هزینه و ضایعات در فرآیندها و همچنین حفظ سطح قابل قبولی از رضایت می‌شود.

مقدمه

«تولید به موقع» یا JIT به دلیل نیاز به پیاده‌سازی یک مفهوم مقرون‌به‌صرفه در سیستم تولید شرکت تویوتا موتور ژاپن پدیدار شده است (Kaneko & Nojiri, 2008). ایده‌های اساسی پشت مفهوم JIT، افزایش هرچه بیشتر استفاده از دارایی‌های شرکت و خلاص شدن از شر عناصر غیرضروری مانند موجودی اضافی، ضایعات، ظرفیت اضافی و فعالیت‌های بی‌ارزش است تا هزینه تولید به حداقل برسد و در عین حال بهره‌وری به حداکثر برسد (Ohno, 1988). تحقیقات در مورد JIT گسترده شده است و مفهوم آن در چندین حوزه تخصصی از جمله حمل و نقل بار شهری به کار گرفته شده است. پذیرش مفهوم JIT در حمل و نقل بار شهری منجر به خدمات به موقع، قابل اعتماد و انعطاف‌پذیر می‌شود. در نتیجه می‌توان به کاهش هزینه و همچنین حداکثرسازی خدمات دست یافت. اغلب، در پیاده‌سازی JIT، تحویل کوچک اما مکرر به جای تحویل بزرگ اما یکباره مد نظر است. (بنجامین، ۱۹۹۰؛ چانگ و چو، ۲۰۱۲؛ چانگ، وان و اوی، ۲۰۰۹؛ استورهاگن و هلبرگ، ۱۹۸۷). طبق مفهوم JIT، ذینفعان درگیر ملزم به حذف ضایعات در حین تولید هستند، که چنین ضایعاتی را می‌توان با یکی از موارد زیر تعریف کرد:

هر آنچه از نیاز واقعی فراتر رود.
هر آنچه هزینه اضافی غیرضروری ایجاد کند.
هر آنچه کمتر از حد مورد استفاده قرار گیرد.
هر آنچه بی‌ارزش/غیرسودآور باشد.
هر آنچه در ایجاد مشکلات نقش داشته باشد.

از دیدگاه توزیع‌کنندگان یا حمل‌کنندگان، اتلاف ممکن است شامل تحویل نادرست، تحویل به موقع، نارضایتی گیرنده، آسیب به کالا و عدم استفاده کافی از منابع، یعنی وسیله نقلیه/نیروی انسانی باشد. از دیدگاه گیرنده یا تقاضاکننده، هزینه‌های اضافی ناشی از خدمات به موقع حمل‌کننده مانند هزینه موجودی، هزینه نیروی کار، هزینه نگهداری و هزینه فرصت را می‌توان اتلاف دانست.

در این مقاله، کاربردی از مفهوم JIT که در حمل و نقل بار شهری پیاده‌سازی شده است، نشان داده شده است. به طور خاص، یک فروشگاه زنجیره‌ای و یک کلاس از سیستم‌های توزیع و مسیریابی آن به عنوان یک مثال توضیحی برای پیاده‌سازی انتخاب شده است. پیاده‌سازی مفهوم JIT وظایف مختلف کارآمدی را در نظر می‌گیرد، اما دیدگاه مسیریابی بر آن متمرکز نشده است. در مورد مسیریابی، مفهوم JIT با گسترش محدودیت‌های پنجره زمانی، به طور کارآمدتری گنجانده شده است. در نتیجه، این امر منجر به یک بسط جدید برای مسئله اساسی مسیریابی وسیله نقلیه می‌شود. آزمایش‌های محاسباتی نشان می‌دهند که مسئله مسیریابی پیشنهادی می‌تواند اهداف مفهوم JIT از جمله کاهش هزینه‌ها، کاهش ضایعات در حین فرآیند و حفظ سطح قابل قبولی از رضایت را به طور کامل برآورده کند.

سازماندهی این مقاله به شرح زیر است. ویژگی‌های فروشگاه زنجیره‌ای، یک کلاس منتخب از سیستم توزیع و مسیریابی که شامل مفهوم JIT است و تعریف مسئله در بخش بعدی شرح داده خواهد شد و پس از آن به ترتیب فرمول ریاضی مسئله مورد نظر و یک رویکرد راه‌حل پیشنهادی برای مقابله با این مسئله ارائه می‌شود. سپس، نتایج و مشارکت‌ها مورد تأکید قرار خواهند گرفت. در نهایت، نتیجه‌گیری، مقاله را به پایان خواهد رساند.(منبع).