اهمیت سیستمهای تلهماتیک برای کاهش اثرات منفی زیستمحیطی حملونقل بار شهری – معرفی پروژه GRASS
استفاده از راهحلهای تلهماتیک برای پشتیبانی از حملونقل بار شهری عمدتاً به دلیل پیچیدگی فرآیندهای رخ داده در سیستمهای حملونقل شهری و اهمیت بهینهسازی عملیات حملونقل از طریق تضمین دسترسی کافی به زیرساختهای خطی و گرهای، ضمن کاهش اثرات نامطلوب سیستم حملونقل بر محیطزیست، اهمیت دارد. ارائه بر تجزیه و تحلیل انجامشده تحت پروژه بینالمللی GRASS متمرکز است.
مقدمه
توسعه پویای حمل و نقل در سالهای اخیر، عامل مهمی در توسعه اقتصادی جهان است، اما همچنین منبع مشکلاتی است که به ویژه در مناطق شهری قابل مشاهده است. تحرک نقش بسیار مهمی در تضمین توسعه پایدار شهر ایفا میکند. سیستمهای حمل و نقل شهری اثرات مثبت زیادی ایجاد میکنند. علاوه بر اهمیت غیرقابل انکار برای توسعه اقتصاد شهری، سیستمهای حمل و نقل شهری به تشکیل جامعه محلی کمک میکنند که تأثیر مثبتی در مقابله با محرومیت اجتماعی دارد. این امر عمدتاً در دسترسی سریع و آسان به اماکن فرهنگی (تئاتر، سینما، موزه، پارک و غیره) آشکار میشود. با این حال، آلودگی هوای ناشی از وسایل نقلیه موتوری در مناطق شهری منبع بیشترین آلودگی جو است. مناطق شهری تقریباً 70٪ انرژی را مصرف میکنند و تقریباً 80٪ گازهای گلخانهای تولید میکنند [9]. در سالهای 1990-2000، انتشار دی اکسید کربن توسط حمل و نقل جادهای 23٪ افزایش یافت [29]. این امر تهدیدی جدی برای سلامت انسان، منابع طبیعی و همچنین کیفیت مواد اولیه لازم برای تولید مواد غذایی محسوب میشود.
افزایش تعداد کاربران شهری منجر به افزایش تقاضا برای بار میشود که بخش عمدهای از آن توسط نهادهای صنعتی، خردهفروشی و خدماتی تولید میشود. این امر به ویژه در مورد محصولات نهایی صدق میکند. با این حال، به دلیل قرارگیری این نهادها در مناطق شهری، این امر در مورد مواد اولیه و محصولات نیمهتمام نیز صدق میکند. عملکرد توزیع که توسط این نهادها آغاز میشود، باعث افزایش جریانهای لجستیکی در یک منطقه محدود میشود. و این منجر به وضعیتی میشود که در آن تأثیر حمل و نقل بار شهری بر محیط شهری بیشتر و بیشتر میشود. تحقیقات انجام شده در لندن نشان میدهد که تقریباً 18٪ از ترافیک در شهر توسط خودروهای تحویل کالا که به این نهادها خدمات ارائه میدهند، ایجاد میشود. 22٪ بعدی از ترافیک در جادههای شهری توسط خودروهای تحویل و شرکتهای حمل و نقل ایجاد میشود که با تحویل سفارشات خصوصی به مشتریان خدمات ارائه میدهند. این تحقیق همچنین نشان میدهد که برخی از تحویلهای انجام شده توسط شرکتهای حمل و نقل/خودروهای تحویل مختلف با استفاده جزئی از ظرفیت بارگیری انجام میشود [2]. علاوه بر این، یکی از مشکلات کلیدی حمل و نقل شهری، ازدحام است که به عنوان سرریز شبکه حمل و نقل و وسایل حمل و نقل ناشی از ظرفیت بیش از حد یا کمبود آن [13] شناخته میشود و مسئول افزایش آلودگی هوا، مصرف انرژی و همچنین افزایش زمان سفر است. هنگام ارزیابی تأثیر UFT بر محیط زیست، اولین قدم باید شامل ایجاد تمایز بین تأثیر مرتبه اول و مرتبه دوم باشد.
تأثیر مرتبه اول مربوط به ذینفعانی است که مستقیماً در MTT (عمدهفروشان، حملکنندگان، خدمات جابجایی) دخیل هستند. تأثیر مرتبه دوم مربوط به هزینههای زیرساختها (جادهها)، بهویژه در کشورهای توسعهنیافته است که باعث تداخل با محیطزیست و گرمایش جهانی میشوند. افزایش مداوم تعداد وسایل نقلیه موتوری و مهمتر از همه، بهرهبرداری از آنها، نهتنها باعث انتشار آلایندهها از گازهای خروجی میشود که تهدیدی برای سلامت انسان هستند، بلکه ذخایر نفت را نیز کاهش میدهد. در سالهای اخیر، کاهش فشار حملونقل بر محیطزیست و مقیاس و دامنه اثرات منفی آن، به یک مسئله بسیار مهم تبدیل شده است. اقدامات در این زمینه باید در سطوح مختلف دولتی و مقامات خودگردان با همکاری بخش خصوصی انجام شود. از یک سو، اجرای مقررات قانونی و اداری مناسب و از سوی دیگر، توسعه مدیریت مناسب فضای شهری ضروری میشود. برنامهریزان شهری باید نیازهای ساکنان را از نظر اشتغال، بهداشت، آموزش و حمل و نقل در نظر بگیرند و همچنین امکانات تفریحی، مراکز خرید و کارخانههای مدیریت پسماند را فراهم کنند.
به همین دلیل، لازم است همکاری و مشارکت آغاز شود تا اولاً امکان انتشار مناسب دانش و تجربه، از جمله شیوههای خوب، و ثانیاً امکان شناسایی اهداف مشترک و تدوین استراتژیهای توسعه، ضمن حفظ انتظارات هر یک از طرفین و استفاده از رویکردی مبتنی بر جستجوی سازش [12]، فراهم شود. برای پرداختن به این چالشها، ابتکارات بسیاری در اروپا اجرا شده یا در حال اجرا هستند، مانند: FREIGHTWISE [5]، معیارسنجی حمل و نقل شهری [28]، eDRUL [22]، MOSCA [23]، SMARTFREIGHT [26]. مشکلات ارائه شده در بالا همچنین موضوع پروژه GRASS (سیستمهای حمل و نقل بار سبز و پایدار در شهرها) هستند که تحت کمک مالی نروژ از طریق مکانیسم مالی نروژی 2009-2014 – برنامه تحقیقاتی لهستانی-نروژی [6] تأمین مالی میشود.(منبع).