درباره محله جهاد تهران

محله جهاد یکی از محلات منطقه شش شهرداری شهر تهران است که از شمال به خیابان یوسف آباد، از جنوب به خیابان دکتر فاطمی، از شرق به خیابان کاج و از غرب به خیابان ولیعصر محدود می شود. این محله در قدیم جزء محدوده یوسف آباد و به صورت دره بوده و جمعیت زیادی از کارگران و بی خانمان ها در آن زندگی می کردند. این محدوده بدلیل شیب زیاد، کارگران بی سرپناه را از سرما و گرما محفوظ می داشت. (  شناسنامه محلات منطقه شش ، شهرداری منطقه شش و زارع ، مطلع محله )

در دوران قاجاریه این محدوده به دروازه یوسف آباد بسیار نزدیک بوده است. یوسف آباد قدیم که محله جهاد امروزی جزئی از آن بود، در ضلع شمالی و جنوبی خود دو دروازه داشت که به منظور حفاظت و حراست از املاک میرزا یوسف آشتیانی، ملقب به مستوفی الممالک ( صدر اعظم ناصرالدین شاه ) و به دستور او ساخته شده بود. ( تاریخ اجتماعی و فرهنگی تهران، دکتر ناصر تکمیل همایون، جلد دوم ) مشهور است که باغات این محدوده بهترین میوه های تهران را پرورش می داده است. هر ساله ناصر الدین شاه در فصل انجیر یک روز به این حوالی می آمد و به هوای خوردن انجیر، با یکصد نوع میوه تازه و متنوع پذیرایی می شد. ( جغرافیای تاریخی شهر تهران ، محسن معتمدی )

به جز احداث باغات و  دروازه های یوسف آباد، میرزا یوسف مستوفی الممالک، کارهای عام المنفعه بسیاری در این محدوده انجام داد. برای نمونه وی دستور حفر قنات یوسف آباد را داد که آب حاصل از آن برای مصرف مردم و آبیاری باغ های میوه مورد استفاده قرار می گرفت. برخلاف بسیاری از قنات ها، که پس از گذشت سالیان طولانی و لایروبی نا مناسب دیگر نام و نشانی از آنها باقی نمانده، قنات یوسف آباد کماکان خروشان است و آب حاصل از آن در جوی آب خیابان ولیعصر جریان دارد. این قنات جزء پر آب ترین قنوات شهر تهران به حساب می آید. ( نگاهی به هویت شهر تهران ، دکتر مصطفی بهزادفر، حسین خانی  و معصومی ، مطلعین محله )

در نقشه موجود مربوط به سال 1326 ه. ش شهر تهران، یوسف آباد به صورت تپه ماهور نشان داده شده است که یک قنات و یک باغ بزرگ در انتهای خیابان آن دیده می شود. شاهزاده وجیه میرزا سیف الملک، پسر عضد الدوله که بعدها سیف الملک امیر خان سردار لقب گرفت،  مقداری از زمین های جنوب یوسف آباد ( محله جهاد کنونی ) را از میرزا یوسف آشتیانی ( مستوفی الممالک ) خریداری کرد. وی سپس بیمارستانی در آنجا بنا کرد و دو ده از املاک خود را وقف آن کرد. اینبیمارستان که بنام بیمارستان ارتش معروف است همچنان به فعالیت  خود ادامه می دهد. این بیمارستان در حال حاضر جزء محله جهاد به حساب می آید و در تقاطع خیابان های شهید بهشتی و خیابان ولیعصر قرار دارد. ( جغرافیای تاریخی تهران ، محسن حسن پناهی )

در زمان پهلوی دوم و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، اقلیت های مذهبی بسیاری در این محدوده ساکن بودند، که در حال حاضر تعداد آنها کاهش چشم گیری یافته است. در بین این اقلیت های دینی بیشترین جمعیت را کلیمیان تشکیل می دادند. جمعیت مسیحیان و زرتشتیان و آسویی ها در رده های بعدی قرار داشت. (معصومی و جوانمرد ، مطلعین محله )

در حال حاضر کنیسه ای در خیابان 15 یوسف آباد وجود دارد که قدمت آن بیش از 50 سال است. این کنیسه در واقع در مرز بین دو محله جهاد و یوسف آباد قرار دارد. (معصومی و حسین خانی، مطلعین محله )

پس از اجرای طرح تفکیک محلات، در سال 1384، این محدوده از محله یوسف آباد تفکیک و به پیشنهاد اعضاء شورایاری نام جهاد برای این محله انتخاب گردید. (پناهی ، مطلع محله )

وجه تسمیه محله جهاد  به دلیل وجود ساختمان مرتفع جهاد سازندگی در ضلع جنوب شرقی میدان فاطمی ( جهاد ) می باشد. مهمترین و بارزترین مشخصه این محدوده وجود ساختمان وزارت کشور است. این ساختمان در گذشته متعلق به شهرداری تهران بوده است. در حال حاضر وجود ساختمان وزارت کشور این محدوده را تبدیل به محدوده ای با شرایط ویژه سیاسی کرده است که در سرنوشت مردم تهران بسیار دخیل است. ( سایت وزارت کشور ، آل آقا)

بافت متراکم و رو به رشد اداری و تجاری در محله جهاد یکی از شاخصهای آن به شمار می رود. تردد هزاران نفر از مردم تهران به عنوان جمعیت شناور موجب کاهش شدید انسجام محله ای شده است.( همان منبع)

منبع سایت شهرداری تهران