انتخاب حالت حمل و نقل برای حالتهای حمل و نقل سازگار با محیط زیست: تحلیل تأثیر معیارهای تغییر کیفی
سالهاست که مطالعات متعددی خواستار تغییر بیشتر حمل و نقل بار از جادهای به حالتهای حمل و نقل سازگار با محیط زیست شدهاند تا از عواقب جدی تغییرات اقلیمی جلوگیری شود. با وجود این ادعاهای علمی، حمل و نقل جادهای هنوز هم حالت حمل و نقل غالب در این بخش است. یک عنصر کلیدی برای افزایش تغییر نوع حمل و نقل، تغییر در انتخاب حالت حمل و نقل است، زیرا آنها تأثیر تعیینکنندهای بر انتخاب یک حالت حمل و نقل بر اساس معیارهای عملکرد حمل و نقل مشخص دارند. با این وجود، کمبود تحقیقات دانشگاهی در بررسی رابطه بین معیارهای تغییر نوع حمل و نقل و معیارهای انتخاب حالت وجود دارد، زیرا اکثر مطالعات بدون تجزیه و تحلیل تأثیرات، تنها بر یک حوزه تمرکز میکنند. با استفاده از یک ارزیابی مبتنی بر نظرسنجی که شامل ۱۳۱ پاسخ از شرکتهای حمل و نقل و ارائه دهندگان خدمات لجستیک در اتریش، آلمان و ایالتهای بنلوکس است، یک چارچوب کاربر محور برای شناسایی مؤثرترین معیارهای تغییر نوع حمل و نقل بر معیارهای انتخاب حالت حمل و نقل ایجاد شد. نتایج نشان میدهد که توسعه زیرساختها و بهبود خدمات و کارایی، مهمترین اقداماتی هستند که بر معیارهای انتخاب حالت حمل و نقل تأثیر میگذارند و در نتیجه ممکن است پتانسیل ایجاد تغییر به سمت تغییر نوع حمل و نقل را داشته باشند. علاوه بر این، این مقاله تأکید میکند که تطبیق نرخهای حمل و نقل ضروری است زیرا قیمت حمل و نقل هنوز مهمترین معیار انتخاب روش حمل و نقل است.
مقدمه
بخش حمل و نقل سهم عمدهای در آلودگی جهانی دارد و 23 درصد از انتشار گازهای گلخانهای جهان را تشکیل میدهد (گرین و لوئیس 2019)، که چالشهای تغییرات اقلیمی را افزایش داده و دستیابی به محدودیتهای جهانی 1.5 درجه و 2 درجه را تسریع میکند. این امر پیامدهایی دارد که احتمالاً برای کیفیت محیط زیست جهانی فاجعهبار خواهد بود (مککینون و همکاران 2015). با نگاهی دقیقتر به انتشار گازهای گلخانهای از بخش حمل و نقل، حمل و نقل جادهای به عنوان یک عامل مهم ظاهر میشود (یورواستات 2021). برای کاهش خطرات اقلیمی ناشی از بخش حمل و نقل، اتحادیه اروپا بر اساس انتشار چندین هدف در توافق سبز اروپا، خواستار کاهش 90 درصدی انتشار گازهای گلخانهای از این بخش تا سال 2050 شده است. یکی از اهداف کلیدی توافق سبز اروپا برای بخش حمل و نقل، الزام به کاهش عدم تعادل فعلی بین شیوههای حمل و نقل و انتقال بخش قابل توجهی از 75 درصد از بارهای داخلی حمل شده از طریق جاده به راه آهن و آبراههای داخلی است (کمیسیون اروپا 2019). یک سال پس از انتشار توافقنامه اتحادیه اروپا و سبز در سال ۲۰۲۰، کمیسیون اروپا (EC) استراتژی تحرک پایدار و هوشمند را منتشر کرد که در آن اهداف دقیقتری برای بخش حمل و نقل منتشر شد. این سند استراتژی، هدف مشخص افزایش ۵۰ درصدی حمل و نقل ریلی بار تا سال ۲۰۳۰ و دو برابر شدن آن تا سال ۲۰۵۰، و همچنین افزایش ۲۵ درصدی حمل و نقل آبراههای داخلی تا سال ۲۰۳۰ و ۵۰ درصدی تا سال ۲۰۵۰ را تعیین کرد (کمیسیون اروپا ۲۰۲۰). با این وجود، تقسیمبندی فعلی حمل و نقل در کشورهای اروپایی بسیار عقبتر از اهداف کمیسیون اروپا است و حمل و نقل جادهای حتی در گذشته نیز به شدت افزایش یافته است (مککینون و همکاران، ۲۰۱۵؛ پینچاسیک و همکاران، ۲۰۲۰). جدیدترین آمار منتشر شده برای تقسیمبندی انواع حمل و نقل نشان میدهد که حمل و نقل جادهای بار 77.4 درصد از کل حمل و نقل بار داخلی را تشکیل میدهد و پس از آن حمل و نقل ریلی (16.8 درصد) و حمل و نقل آبراههای داخلی (5.8 درصد) در اتحادیه اروپا قرار دارند (یورواستات 2021).
با توجه به اهداف بلندپروازانه تغییر شیوه حمل و نقل و نیاز به تحولات قابل توجه در بخش حمل و نقل، تحقیقات بیشتری برای تجزیه و تحلیل رویکردهای مختلف برای دستیابی به این اهداف مورد نیاز است. چندین مقاله پیش از این بر لزوم تمرکز بیشتر بر انتخاب شیوه حمل و نقل بار تأکید کردهاند (به عنوان مثال، Kaack و همکاران، 2018؛ Zeybek، 2019؛ Bask و Rajahonka، 2017؛ Pinchasik و همکاران، 2020). انتخاب شیوه حمل و نقل، انتخاب یک شیوه حمل و نقل را بر اساس متغیرهای عملکرد حمل و نقل شناسایی شده مانند هزینه یا سرعت و تحقق این متغیرها توصیف میکند (Monczka و همکاران، 2016) و میتواند امکان تغییر شیوه حمل و نقل قویتری را فراهم کند (Stockhammer، 2021). با توجه به اهمیت روزافزون حمل و نقل سازگار با محیط زیست، به جنبههای زیست محیطی شیوههای حمل و نقل فردی اهمیت بیشتری داده میشود. شیوههای مختلف حمل و نقل سطوح مختلفی از هزینههای خارجی ایجاد میکنند که عبارتند از هزینههای مربوط به ازدحام، آلودگی هوا، تغییرات اقلیمی، تصادفات و سر و صدا که عموماً توسط بخش حمل و نقل تحمل نمیشوند. درک اثرات جانبی هر شیوه حمل و نقل حتی ضروریتر میشود (شروتن و همکاران، ۲۰۱۹). بر این اساس، انتخاب شیوه حمل و نقل باری برای انتشار گازهای گلخانهای ناشی از یک گزینه حمل و نقل بسیار مهم است، زیرا هر تصمیم برای یک شیوه حمل و نقل خاص تأثیر متفاوتی بر محیط زیست دارد (باسک و راجاهونکا، ۲۰۱۷).
با این حال، تجزیه و تحلیل چندین مطالعه نشان داد که نتایج دانشگاهی کمی در بررسی معیارهای تغییر روش حمل و نقل از نظر معیارهای تصمیمگیری برای انتخاب روش حمل و نقل در اروپا وجود دارد. در حالی که مطالعات زیادی یافت شد که تغییر روش حمل و نقل یا انتخاب روش حمل و نقل را تجزیه و تحلیل میکنند، اما تحقیقات دانشگاهی که رابطه بین این دو حوزه را بررسی کند، وجود ندارد. بنابراین، ما بررسی میکنیم که کدام معیارهای تغییر روش حمل و نقل با استفاده از یک چارچوب کاربر محور، تأثیر قابل توجهی بر انتخاب روش حمل و نقل دارند. یک رویکرد کاربر محور برای دستیابی به درک جامع از فرآیندهای تصمیمگیری در انتخاب روش حمل و نقل اتخاذ شد. این رویکرد، دیدگاهها و ترجیحات تصمیمگیرندگان درگیر در انتخاب روش حمل و نقل را در اولویت قرار داد. استفاده از تجزیه و تحلیل مبتنی بر نظرسنجی، بینشهای ارزشمندی را ارائه داد که امکان درک پیچیدهتری از عوامل مؤثر بر تصمیمگیری را از دیدگاه خود متخصصان فراهم کرد. این نظرسنجی متخصصان درگیر در انتخاب روش حمل و نقل، از جمله شرکتهای حمل و نقل و ارائه دهندگان خدمات لجستیک (LSP) در اتریش، آلمان و ایالتهای بنلوکس را هدف قرار داد. هدف کلی، شناسایی تأثیرگذارترین معیارهای تغییر نوع حمل و نقل بر معیارهای انتخاب روش حمل و نقل بار است که با پرسش پژوهشی زیر هدایت میشود: کدام معیارهای تغییر نوع حمل و نقل قادر به تأثیرگذاری قابل توجه بر معیارهای انتخاب روش حمل و نقل هستند؟ مبنای نظری برای تجزیه و تحلیل کمی، یک بررسی سیستماتیک از متون علمی توسط بیل و پوتز-اگر (2023) است که در آن یازده معیار مهم تغییر نوع حمل و نقل، که به شش بخش تغییر نوع حمل و نقل تقسیم شدهاند، شناسایی شدهاند. این معیارهای شناسایی شده، راهنمای این مقاله هستند. نتایج به شکلدهی جهتگیریهای تحقیقاتی بیشتر کمک کرده و از سیاستگذاران و مؤسسات در توسعه و اجرای استراتژیهای تغییر نوع حمل و نقل مبتنی بر شواهد برای دستیابی به اهداف اقلیمی تعریف شده، پشتیبانی خواهد کرد.(منبع).